Bilim,Bilim ve Teknoloji

Asya ve Kuzey Amerika’yı birbirinden Bering Denizi ayırıyor. Asya’nın en uç noktası olan Kamçatka Yarımadası, Asya ile Kuzey Amerika’nın yeni jeolojik sınırı oldu. Daha önce yarımadanın Kuzey Amerika Plakası üzerinde bulunduğu varsayılıyordu. Yarımadanın başka bir plaka üzerinde olduğu ortaya çıktı.

Kamçatka Yarımadasının daha önce Kuzey Amerika plakasının bir devamı olduğu düşünülüyordu. Washington [Vaşington] Üniversitesi Dünya ve Uzay Bilimleri Fakültesi’nden Prof. Joanne (Jody) Bourgeois, Rusya Bilimler Akademisi Volkanoloji ve Sismoloji Enstitüsü’nden Dr. Tatiana Pinegina, Çin Bilimler Akademisi Guangzhou Jeokimya Enstitüsü’nden Dr. Kevin Pedoja ve Vaşington Üniversitesi jeoloji bölümünde doktora yapan Bretwood Higman tarafından yapılan çalışma, Kamçatka kıyı şeridinin Buz Çağı’ndan bu yana bir yükselme kaydettiğini ve yarımadanın yılda yaklaşık 20 milimetre doğuya kayıdığını belirtiyor. Bu veriler ışığında profesör yarımadanın Kuzey Amerika plakası üzerinde olamacağını belirtiyor. Profesör “Yarımada Asya üzerindeki küçük bir plaka olan Okhotsk üzerindedir” tezini savunuyor.

The Kamchatka Peninsula is about 700 miles north-northeast of the Japanese island of Hokkaido. It’s now thought to sit atop the Okhotsk block, squeezed by major tectonic plates. Credit: National Geophysical Data Center/Jody Bourgeois

Kamçatka Yarımdası yakınalarında 21 Nisan 2006 Cuma günü Türkiye saatine göre 14.52:02 sularında 7,6 büyüklüğünde bir deprem (yer sarsıntısı) meydana geldi. Yerin yaklaşık 22 kilometre altında meydana gelen depremin 1900 yılından sonra bölgede oluşan en şiddetli deprem olduğu düşünülüyor. Bölgedeki nüfusun az olması olası can ve mal kaybını en aza indirdi.

Tezlerini güçlendiren bu son veri ise 21 Nisan’da meydana gelen deprem. Bering Denizi kıyılarında meydan gelen depremlerin ve tsunamilerin (dev dalga) üzerine yoğunlaşan araştırmacıların kafalarındaki resim 29 Nisan’da açıkça ortaya çıktı.

Saha araştırmalarını uzun bir zamandır sürdüren Bourgeois, bölgenin çok karışık bir tektonizmaya sahip olduğunu ve 7 ana plakanın 3 tanesinin etkisi altında olmasının etkili olduğunu belirtiyor. Bourgeois durumu verdiği şu örnekle açıklıyor. California’daki [Kaliforniya] San Andreas fayı üzerine etki eden Pasifik plakası ve Kuzey Amerika plakası birbiri üzerinde kayıyor. Ama Kamçatka’da tam tersi bir durum meydana geliyor. 3 plaka -Avrasya, Pasifik, Kuzey Amerika- bir noktaya yönelmiş durumda ve sistem 2 küçük bloktan -Okhotsk, Bering- biri olan Bering bloğunu (doğuya doğru yöneliyor ve yükseliyor) döndürüyor.

“Bütün bu etkiler sonucu genel süreç yarımadanın yukarı doğru yükseldiğini (0.1-0.3 mm yılda) gösteriyor. Bu sınır olduğunun belirtisidir” diyor Bourgeois.

Araştırmanın tam metni Geology dergisinin 34. sayısının 353-356 sayfalarında yayımlanmıştır.